Cách phòng chống bệnh đột tử sau nhồi máu cơ tim

0

Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy rằng dùng thuốc chẹn Bêta giao cảm (Betaloc, Obsidan, Propranolol) cho những ca nhồi máu cơ tim làm giảm tỷ lệ đột tử.

Phòng ngừa đột tử sau nhồi máu cơ tim

Đột tử là tên gọi chung cho những trường hợp chết nhanh chóng, là những cái chết đột ngột không do chấn thương của các nguyên nhân tự nhiên, xảy ra trong vòng một giờ sau khi các triệu chứng mới xuất hiện, cái chết không dự đoán được trước (đau ngực, nghẹt thở, mệt lả …).

Ở các nước đang phát triển và ở nước ta hiện nay, đột tử cũng là một vấn đề đang được quan tâm. Hàng năm có khoảng 50.000 trường hợp đột tử tại Pháp và 400.000 trường hợp ở Mỹ. Đột tử thường có liên quan chặt chẽ đến bệnh lý tim mạch như nhồi máu cơ tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim, bệnh cao huyết áp và các rối loạn nhịp tim nguyên phát.

Trong số những bệnh nhân đột tử do tim, có đến 75% bệnh nhân có bệnh mạch vành và 25% có bệnh cơ tim hay van tim khác. 50% bệnh nhân có bệnh lý động mạch vành sẽ bị đột tử. Theo nhiều nghiên cứu đã được công bố cho thấy, yếu tố nguyên phát đưa đến đột tử nhất là nhịp nhanh nhất ở bệnh nhân có bệnh lý tim mạch.

Người ta chia các bệnh nhân có nguy cơ cao đột tử thành hai nhóm:

–    Nhóm bệnh nhân có loạn nhịp mà không có triệu chứng, thường là các bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim, bệnh nhân có suy tim ứ huyết.

–    Nhóm bệnh nhân loạn nhịp có triệu chứng, thường là các bệnh nhân có cơn nhịp nhanh thất, suy thất.

Phòng ngừa đột tử sau nhồi máu cơ tim

Phòng ngừa đột tử sau nhồi máu cơ tim

Nguyên nhân gây đột tử nhiều nhất là các bệnh tim mạch. Đó là các trường hợp:

–    Suy tim: Bất kỳ do nguyên do gì, có người do bệnh van tim, bệnh cơ tim… thì những người bệnh suy tim có tỷ lệ đột tử cao hơn người chưa bị suy tim.

–    Loạn nhịp tim: các loại loạn nhịp phức tạp như các cơn nhanh kịch phát thất, xoắn đinh, ngoại tâm thu thất nhiều ố, nhịp chậm, tâm nhĩ – thất… đều dễ đưa đến đột tử.

–    Tăng huyết áp, với các biến chứng như dày thất trái, bóc tách động mạch chủ, tai biến mạch máu não cũng là yếu tố gây đột tử. Còn nhồi máu cơ tim gây đột tử cao gấp 10 lần người bình thường. Nhất là nhồi máu cơ tim có diện tích rộng, nhồi máu cơ tim có loạn nhịp, nhồi máu cơ tim có suy tim và nhồi máu cơ tim tái phát nhiều lần thì khả năng đột tử lại càng cao hơn các trường hợp nhồi máu cơ tim không có biến chứng kể trên. Vì vậy câu hỏi đặt ra là:

Nên phòng ngừa đột tử sau nhồi máu cơ tim như thế nào?

Qua kinh nghiệm lâm sàng và nghiên cứu người ta nhận thấy rằng sau nhồi máu cơ tim, có từ 5-10% bệnh nhân chết trong vòng 12 tháng đầu tiên (tức là trong một năm đầu bị nhồi máu cơ tim).

Các yếu tố xấu của nhóm bệnh nhân này bao gồm:

  1. Vẫn còn thiếu máu cơ tim ở vùng còn lại.
  2. Suy giảm chức năng co bóp thất trái.
  3. Có xuất hiện các loạn nhịp thất nguy hiểm tức là ngoại tâm thu thất dày (trên 10 lần/giờ), ngoại tâm thu thất đa dạng, cơn nhịp nhanh thất ngắn.

Nếu một bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim vừa bị suy giảm chức năng co bóp thất trái, vừa có ngoại tâm thu thất thì tỷ lệ càng cao.

Cho đến nay chưa một ai có thể nói được là một bệnh nhân suy tim hay nhồi máu cơ tim sẽ chết vào lúc nào, do vậy việc đề phòng đột tử chủ yếu dựa vào việc điều trị những nguyên nhân gây đột tử và trước đó phải đánh giá được nguy cơ đột tử nhiều hay ít ở một cá thể nhất định.

Với một người bị nhồi máu cơ tim cần được làm siêu âm tim để đánh giá chức năng của tim trái, cần ghi điện tim 24 giờ để phân tích các loạn nhịp cũng như các cơn thiếu máu cơ tim, cần ghi được điện thế chậm (late potential), nếu cả 3 yếu tố trên đều bất bình thường thì khả năng đột tử càng cao, và ở bệnh nhân này cần được theo dõi chặt chẽ hơn, điều trị thích hợp hơn.

Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy rằng dùng thuốc chẹn Bêta giao cảm (Betaloc, Obsidan, Propranolol) cho những ca nhồi máu cơ tim làm giảm tỷ lệ đột tử.

Nếu bệnh nhân có chống chỉ định với thuốc ức chế bê-ta (Hen phế quản…) thì dùng thuốc chống loạn nhịp Amiodarone có thể đề phòng đột tử sau nhồi máu cơ tim.

Tai biến nhồi máu cơ tim rất thường gặp ở độ tuổi trên 50 trong một xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Khi các động mạch vành tưới máu nuôi dưỡng tim bị dày lên do tích tụ mỡ, đường kính động mạch nhỏ lại hoặc bị cục máu đông làm nghẽn mạch thì tai biến nhồi máu cơ tim (NMCT) xảy ra dễ dẫn đến tử vong. Vậy làm sao phòng ngừa tai biến nguy hiểm này?

Các biện pháp dùng thuốc

Nhóm nguy cơ NMCT

Việc dùng thuốc điều trị các nguyên nhân dẫn đến NMCT là một biện pháp hữu hiệu để phòng ngừa, trong đó có:

–    Aspirin: Ngoài công dụng kháng viêm giảm đau, aspirin còn có tác dụng chống kết tập tiểu cầu, đóng vai trò cần thiết trong chứng xơ vữa động mạch nếu được dùng hàng ngày với nhiều liều thích hợp. Việc giảm các tai biến tim mạch của thuốc này tuy đã được ghi nhận nhưng vẫn còn những tác dụng không mong muốn.

–    Thuốc trị cao huyết áp: Làm giảm tai biến NMCT vì cao huyết áp gây nguy hại cho mạch máu lẫn tim. Việc chọn lựa phương thuốc điều trị (chẹn beta, lợi tiểu, thuốc ức chế các enzym chuyển…) tùy thuộc chỉ định của thầy thuốc.

–    Các thuốc làm giảm cholesterol/máu: Việc gia tăng lượng cholesterol xấu trong máu sẽ dẫn đến bệnh tim mạch. Nghiên cứu “Woscops” thực hiện trên 6.000 bệnh nhân cao cholesterol/ máu được điều trị bằng pravastatin (là chất có tác dụng làm hạ cholesterol/máu mạnh) trong 5 năm cho thấy giảm được 30% tai biến tim mạch. Vì thế thuốc này thường được dùng cho những người tuổi trung niên bị cao cholesterol/máu.

–    Các thuốc giảm đường trong máu: Xơ vữa động mạch thường khởi đầu sớm ở những người bị bệnh tiểu đường nên thuốc trị tiểu đường cũng giúp ngăn ngừa tai biến tim mạch.

Nhóm đã từng trải qua NMCT

Việc phối hợp aspirine, thuốc giảm cholesterol/máu, thuốc trị cao huyết áp thường được chỉ định. Bên cạnh đó, việc điều trị các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, nghiện thuốc, ít vận động… vẫn được duy trì. Rất nhiều ca tai biến NMCT có thế dẫn đến tử vong, tái đi tái lại, có thể tránh được 5 năm trở lại đây nếu việc điều trị dư phòng được diễn ra thường xuyên.

–    Các thuốc giảm cholesterol/máu: Các dẫn chất statin thường được dùng ngay cả khi hàm lượng cholesterol/máu không cao lắm, ngoài ra còn có thể kể đến pravastatin. Các bệnh nhân được điều trị giảm được 25% các ca NMCT, đồng thời giảm tỷ lệ tử vong vì bệnh động mạch vành.

–    Aspirin: Dùng sau khi đã từng trải qua NMCT với liều 100-330mg/ngày.

–    Thuốc trị cao huyết áp: Nhóm bêta chẹn hoặc nhóm ức chế các enzym chuyển đã được chứng minh có hiệu quả sau NMCT.

Các biện pháp không dùng thuốc

Bên cạnh việc dùng thuốc, để phòng ngừa tai biến NMCT còn có những biện pháp khác dùng hỗ trợ:

Ăn uống

Theo nhiều công trình nghiên cứu thì việc thay đổi chế độ ăn uống sẽ làm giảm đáng kể các bệnh tim mạch cũng như các tai biến dẫn đến tử vong.

–    Một chế độ ăn ít chất béo bão hòa và giàu chất béo đơn – không no (mono-insaturees) như các loại dầu thực vật chứa nhiều acid linolenic cùng với rau quả tươi, cá, thịt loại bớt mỡ sẽ góp phần quan trọng trong việc phòng chống nhồi máu cơ tim và nguy cơ tử vong.

–    Acid folic (vitamin B9) cũng có tác động phòng bệnh tim mạch vành nhờ ngăn chặn việc hình thành homocystein – thường có trong máu – là một yếu tố gây ra tai biến tim mạch. Ngũ cốc giàu acid folic có thể làm giảm lượng homocystein trong máu. Các nghiên cứu gần đây cho thấy ngũ cốc chứa 400 meg acid folic có thể làm giảm lượng homocystein.

–    Uống trà, nhờ tác dụng chống oxy hóa của các chất polyphenol trong trà để làm giảm NMCT.

–    Nghiên cứu di truyền để phát hiện sớm yếu tố nguy cơ do di truyền.

Thể dục

Muốn tim mạnh khỏe cần phải thường xuyên tập thể dục với cường độ thấp và thời gian lâu dài để tăng sức bền bỉ. Đi bộ, đạp xe, bơi lội, các bài tập thể dục hàng ngày sẽ giúp làm giảm huyết áp, làm tăng lượng cholesterol tốt (HDL), giảm lượng đường trong máu, cải thiện sức khỏe cho tim. Một giờ tập luyện mỗi ngày chia làm 2 lần 30 phút hoặc 3 lần 20 phút và trong lúc tập không nên để mạch vượt quá 80% tần số tối đa. Nhịp tim tối đa được tính là 220-(số tuổi). Một người đàn ông 50 tuổi có nhịp tim tối đa là 220- 50=170. Như vậy việc gắng sức không được để nhịp tim vượt quá 170×80%=136.

Khi tuổi cao, cần chú ý không nên có những hoạt động thể thao đột ngột mà không dự phòng tập luyện trước cho tim. Đây là trường hợp các cựu vận động viên đột ngột chơi lại môn thể thao mình ưa thích ngày xưa. Tim bị gắng sức, quá tải sẽ làm gia tăng các trường hợp bệnh lý. Như vậy việc tập thể dục thích hợp và thường xuyên vừa tạo được niềm lạc quan yêu đời vừa giúp nâng cao thể lực cho các hoạt động tim mạch.

Tóm lại, khi bị NMCT thì ngoài việc dùng thuốc còn cần đến chế độ ăn uống cũng như rèn luyện thể lực cho tim.

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng